Samen voorkomende stoornissen begrijpen – wanneer verslaving en geestelijke gezondheid naast elkaar bestaan

Het is misschien niet zo’n grote schok, vooral niet als je hier terecht bent gekomen omdat je vermoedt dat je een verslaving en/ of psychische aandoening hebt, dat het niet alleen mogelijk is, maar ook ongelooflijk vaak voorkomt dat verslaving en psychische aandoeningen naast elkaar bestaan.

In ons afkickcentrum in Zuid-Afrika zien we steeds meer mensen die hulp en ondersteuning zoeken voor problemen die meer omvatten dan alleen middelengebruik (wat op zichzelf al een uitdaging genoeg is).

Veel cliënten die voor een verslaving afkicken , worstelen meestal ook met onderliggende geestelijke gezondheidsproblemen zoals depressie, angst, trauma en bipolaire stoornis (om er maar een paar te noemen).

Wanneer verslaving en psychische aandoeningen samen voorkomen, zijn er een aantal klinische termen die we gebruiken om een nauwkeurige diagnose te stellen bij cliënten die bij ons komen met deze problemen, zoals:

• Co-occurrente stoornissen.
• Stoornissen met dubbele diagnose.

Beide verwijzen naar dezelfde uitdagingen (die we zo dadelijk zullen bespreken) en beide vereisen gespecialiseerde, geïntegreerde zorg.

Inzicht in terugkerende stoornissen

Met een overvloed aan online inhoud die op het internet rondzwerft, kan het een uitdaging zijn om een nuttige beschrijving te vinden voor dubbele diagnose of gelijktijdige stoornissen.

Maar om het in de meest waardevolle termen te zeggen, beide voorwaarden verwijzen naar hetzelfde:

De aanwezigheid van een stoornis in het gebruik van drugs en een stoornis in de geestelijke gezondheid binnen dezelfde persoon op hetzelfde moment.

Deze combinaties kunnen uiteenlopend zijn en er voor elke persoon anders uitzien en aanvoelen, maar gewoonlijk kan iemand met een bijkomende stoornis het volgende ervaren:

• Alcohol- of drugsverslaving met depressie.
• (Onopgelost) trauma of PTSS met middelengebruik.
• Angststoornissen met misbruik van voorgeschreven medicatie.
• Persoonlijkheidsstoornissen (zoals narcistische persoonlijkheidsstoornis) naast alcoholafhankelijkheid.
• Bipolaire stoornis met verslaving aan stimulerende middelen of opioïden.

Er is een lang debat geweest over ‘welke stoornis kwam eerst, de verslaving of de geestelijke gezondheidsproblemen? Het is een goede vraag, maar een die bijna onmogelijk te beantwoorden is, tenminste objectief.

Waarom?

Omdat zowel verslaving als psychische stoornissen de neiging hebben om elkaar te beïnvloeden, beïnvloedt de een de ander en wakkert de ander aan totdat het bijna onmogelijk is om te onderscheiden welke van de twee het eerst ontstond.

Als we ons echter beperken tot het onderzoek, dan laten jaren van onderzoek en empirische studies ons zien dat in de meeste gevallen geestelijke gezondheidsproblemen zoals depressie, angst en trauma’s verslavend gedrag in de hand werken.

Iemand die bijvoorbeeld leeft met een onopgelost trauma als gevolg van tegenslag in zijn kindertijd, zal eerder ‘zelfmedicatie’ gebruiken met middelen als alcohol of drugs om pijnlijke symptomen als flashbacks, angst en chronische schaamte de baas te blijven.

Stoffen, hoewel ze op de lange termijn ongelooflijk schadelijk zijn, kunnen een tijdelijke verlichting bieden, een korte onderbreking van iemands emotionele (en vaak fysieke) lijden, die de persoon misschien moeilijk ergens anders kan vinden.

Wanneer verslaving en geestelijke gezondheid naast elkaar bestaan

Verslaving en geestelijke gezondheidsproblemen bestaan om verschillende redenen naast elkaar, maar laten we beginnen met het begrijpen van het proces achter afstomping, afleiding en de wanhopige behoefte om te ontsnappen aan de eigen interne en externe ervaring.

Wat vaak een poging is om de onvermijdelijke, verpletterende pijn van een moeilijke jeugd, een plotseling verlies, een traumatisch verraad of een verlammende burn-out te vermijden, het soort dat je onbekwaam maakt en niet in staat om te functioneren op manieren die vaak onoverkomelijk aanvoelen.

Zelfmedicatie

Het komt vaak voor dat mensen middelen als cocaïne, cannabis, voorgeschreven medicijnen, opioïden en methamfetamine gebruiken om angsten te beheersen, emotionele pijn te verdoven of om te gaan met de overweldigende impact van een trauma.

Dit is terug te voeren op ons eerdere punt ‘korte termijn hulp = lange termijn lijden’.

Veel cliënten die naar ons afkickcentrum in Zuid-Afrika komen, zitten vaak vast in deze vreselijke cyclus.

In een poging om pijnlijke symptomen te verbeteren of te verlichten, nemen veel mensen zelfmedicatie of te veel van wat hun al door een arts is voorgeschreven.

Verslaving is inherent een poging om je beter te voelen of met iets om te gaan op welke manier dan ook.

Of het nu is om je zelfverzekerder te voelen in sociale omgevingen, pijnlijke herinneringen uit het verleden te blokkeren of om de hele dag te kunnen functioneren, er zit nooit een reden achter de behoefte aan zelfmedicatie.

Blootstelling aan trauma

Je hebt het woord trauma misschien al een paar keer horen vallen in dit artikel; het is zelfs zo dat je de term online vaak voorbij ziet komen.

Welnu, in de context van verslaving kunnen we trauma niet weglaten als een aanzienlijke risicofactor voor stoornissen in middelengebruik en andere vormen van afhankelijkheid, omdat het inderdaad een aanzienlijke risicofactor is.

Als we naar de statistieken tussen de twee stoornissen kijken, is het moeilijk om het diepe en zeer reële verband niet te zien:

• Ongeveer 50% van de mensen met stoornissen in middelengebruik hebben in hun leven minstens één trauma of negatieve ervaring meegemaakt.
• Mensen met een voorgeschiedenis van trauma lopen tot twee keer meer kans om een stoornis in het gebruik van drugs te ontwikkelen dan mensen zonder een dergelijke voorgeschiedenis.
• Bij ongeveer 46% van de mensen met een stoornis in het gebruik van drugs komt ook een posttraumatische stressstoornis voor.
• Vroege blootstelling aan trauma verhoogt het risico op latere verslaving omdat het de normale hersenontwikkeling bij jonge kinderen verstoort.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, worden traumagerelateerde aandoeningen in verband gebracht met veranderingen in hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor het verwerken van beloning, zoals de amygdala en de prefrontale cortex.

Dit suggereert dat sommige mensen (vooral mensen met een trauma-geschiedenis) biologisch vatbaarder zijn voor het ontwikkelen van verslavingen en stoornissen in middelengebruik dan mensen zonder een dergelijke blootstelling.

Dit is een van de redenen waarom verslavingsbehandelingscentra in Zuid-Afrika (waaronder de onze) traumagerichte zorg opnemen in programma’s voor verslaving om de onderliggende oorzaak van deze problemen aan te pakken op een manier die zowel veilig als ondersteunend is.

Traditionele behandelingsmodellen richtten zich van oudsher alleen op symptoombestrijding, wat leidde tot meer terugval omdat de onderliggende oorzaken niet werden geïdentificeerd of behandeld.

Gelukkig bieden veel afkickcentra in Zuid-Afrika tegenwoordig traumagerichte therapie als onderdeel van een geïntegreerd behandelplan, waardoor uitgebreide, effectieve zorg wordt geboden aan mensen met gelijksoortige stoornissen zoals PTSS en verslaving.

Sociale omgeving en druk

Andere factoren die kunnen leiden tot symptomen of deze kunnen verergeren bij mensen die al een dubbele diagnose of een samen voorkomende stoornis hebben, zijn sociale en omgevingsfactoren zoals financiële stress, werkloosheid, relatieconflicten en stress in de gemeenschap.

Deze factoren zijn niet te versmaden, want cliënten komen heel vaak naar ons klinisch behandelcentrum in Zuid-Afrika vanwege een opeenstapeling van stressoren, zowel relationeel als uit de omgeving.

Mensen die bijvoorbeeld een burn-out van een leidinggevende ervaren, kunnen er naar buiten toe niet alleen functioneel uitzien, maar ook buitengewoon goed afgerond zijn.

Dit zijn vaak welgestelde mensen die geen duidelijke tekenen vertonen van verslaving aan middelen of ander dwangmatig gedrag.

Oppervlakkig gezien lijken deze cliënten zeer functioneel: ze blinken uit in hun carrière, zijn attente ouders en partners en hebben een actief sociaal leven.

Toch worstelen velen onder deze zorgvuldig opgebouwde schijn van perfectie. Achter de façade gaan vaak onopgeloste trauma’s, depressies en zelfs verslavingen schuil – gemaskeerd door meedogenloze prestaties en het nastreven van perfectie.

Samenwerkende stoornissen gaan zelden over slechts één ding.

Vaak, en vooral bij mensen met een trauma-geschiedenis, ervaren mensen met een dubbele diagnose een reeks stressoren en druk die hen hebben geleid tot destructieve copingpatronen zoals drugsgebruik, gokken, porno en voedselverslaving, om er maar een paar te noemen.

Tekenen van bijkomende stoornissen

Het herkennen van de tekenen van een samen voorkomende stoornis bij jezelf of een dierbare is de sleutel tot het krijgen van de juiste hulp en ondersteuning om beide aandoeningen effectief te behandelen, wat tegelijkertijd moet gebeuren.

Als je vermoedt dat jij of iemand in je omgeving een dubbele diagnose of een gelijktijdige stoornis heeft, kun je het volgende opmerken:

• Diepe stemmingswisselingen.
• Zich terugtrekken uit familie en sociale connecties.
• Toegenomen angst of paniekaanvallen.
• Constante gevoelens van leegte of hopeloosheid.
• Moeite met het omgaan met stress.
• Meer en meer vertrouwen op middelen om ermee om te gaan.
• Veranderingen in eetlust en/of slaapstoornissen.
• Slecht geheugen en concentratie.
• Riskant of onvoorspelbaar gedrag, zoals rijden onder invloed van alcohol of drugs en onveilige seks.
• Relatieconflicten door middelengebruik.
• Slechte prestaties op school of op het werk.

Waarom een dubbele diagnose belangrijk is

Als een of meer van de symptomen die in dit artikel worden genoemd je bekend voorkomen, dan moet je misschien serieus een professionele behandeling overwegen om je te helpen meer grip te krijgen op de situatie voordat het erger wordt.

Wij begrijpen als geen ander hoe moeilijk het kan zijn om hulp te zoeken voor een verslaving of psychisch probleem.

Toch leidt het alternatief om geen behandeling te zoeken alleen maar tot meer lijden voor jou en de mensen om wie je geeft.

Dat gezegd hebbende, zijn er tegenwoordig veel behandelingsmogelijkheden voor samen voorkomende stoornissen, die allemaal worden begeleid binnen een kader van diep medeleven, traumagerichte zorg en empathie voor de unieke omstandigheden en worstelingen van elk individu.

Bij White River Manor bieden we een uitgebreide behandeling voor twee diagnoses in een rustige, meelevende, ondersteunende omgeving die mensen in staat stelt om na te denken, te genezen en te herstellen, een behandeling op maat die werkt.

Hieronder staan slechts enkele van de behandelingen en methoden die we gebruiken als onderdeel van ons verslavingsbehandelingsprogramma in Zuid-Afrika:

• Detox onder medisch toezicht (indien nodig) om je lichaam te ontdoen van stoffen en gifstoffen en je voor te bereiden op de volgende fase van de behandeling.
• Een uitgebreide beoordeling en medicatiebeheer (indien nodig).
• Evidence-based behandelingen zoals CGT, DBT en traumaverwerkingstherapie om je te helpen bij het begrijpen, uitpakken en verwerken van eerdere ervaringen met tegenslag, het ontwikkelen van gezonde copingmechanismen en het opbouwen van veerkracht.
• Groepsondersteuning en steun van lotgenoten stellen je in staat om je verhaal en ervaringen te delen met anderen die zich kunnen inleven in wat je doormaakt, waardoor je je meer verbonden voelt terwijl je verantwoordelijk blijft voor je keuzes en gedrag.
• Holistische zorg om je te helpen weer in contact te komen met je lichaam op een veilige, ondersteunende manier. Dit kan yoga, meditatie, ademwerk en voedingsondersteuning omvatten.
• Doorlopende nazorg en planning om je te helpen nuchter en gezond te blijven nadat je de intramurale verslavingsbehandeling hebt afgerond.

Een geïntegreerde aanpak van de behandeling van dubbele diagnose is absoluut essentieel.

Ze kunnen ervoor zorgen dat mensen leren om op een gezondere manier met stress om te gaan, structuur en routine in hun dagelijks leven inbouwen, hun triggers herkennen en weten hoe ze hiermee om moeten gaan als ze weer thuis zijn.

Deze benadering van genezing legt de basis voor een gezond, duurzaam herstel dat verder gaat dan een klinische behandeling, zodat je een gezond, vreugdevol en drugsvrij leven kunt leiden.

Als jij of iemand van wie je houdt worstelt met verslaving en geestelijke gezondheidsproblemen, dan ben je niet alleen.

Ons multidisciplinaire team is ervaren in het behandelen van verschillende soorten co-occurrente stoornissen, en herstel begint met elkaar de hand te reiken en die belangrijke eerste stap te zetten, een stap die je niet alleen hoeft te zetten.

Neem vandaag nog contact op met ons professionele team in Zuid-Afrika, dat u graag verder helpt en ondersteunt.

Onthoudt dat u niet alleen bent. We zijn er om je stap voor stap door je herstel en daarna te begeleiden.