Voorbij de Abstinentie: Waarom Echte Herstel het Lichaam Moet Betrekken (en Niet Alleen de Geest)

De laatste jaren wordt in de literatuur over geestelijke gezondheid en verslaving in Zuid-Afrika steeds meer de nadruk gelegd op de rol van het lichaam bij herstel.

Dit nieuwe inzicht werpt een nieuw licht op de behandeling van drugsmisbruik en versterkt het belang om rekening te houden met het lichaam in herstelstrategieën, waar voorheen de focus bijna volledig op de geest lag.

In sommige therapeutische kringen is er een sterk geloof dat het lichaam zelf fungeert als een opslagplaats van herinneringen, waar onze angsten, geleefde ervaringen, verlangens en onbewuste overtuigingen worden bewaard.

Vanuit wetenschappelijk oogpunt is de rol van het lichaam bij emotionele verwerking bijzonder belangrijk.

Onderzoek toont aan dat ongeveer 80% van de menselijke emoties en ervaringen van onderaf worden verwerkt, wat het belang van het lichaam in geestelijke gezondheid en verslavingsbehandeling benadrukt.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn onze gedachten en cognities verantwoordelijk voor een veel kleiner deel van genezing dan velen denken.

Dit besef vraagt om een meer omvattende ‘hele’ persoonsbenadering van herstel van verslaving en geestelijke gezondheid, waarbij de traditionele focus op de geest in herstelstrategieën in twijfel wordt getrokken.

Dit is wat het onderzoek ons nog meer vertelt:

• Onze cellen dragen de last van traumatische herinneringen en ervaringen, die ons gedrag en onze overtuigingen vormen zonder dat we ons daar bewust van zijn.
• Het menselijk brein codeert traumatische ervaringen nog voordat taal is ontwikkeld (preverbaal trauma), die het gedrag van volwassenen kunnen beïnvloeden, zonder dat ze zich dit bewust herinneren.
• Trauma kan bij activering fysiologische reacties oproepen die logische gedachten en reacties omzeilen.

Waarom echt herstel betrekking moet hebben op het lichaam

Wanneer de meeste mensen denken aan herstel van verslaving, stellen ze zich waarschijnlijk een proces voor dat gericht is op veerkracht, wilskracht en psychologische kracht en vastberadenheid.

Dit is helemaal niet verwonderlijk, omdat behandelingsmodellen zich decennialang uitsluitend hebben gericht op nuchterheid en cognitieve verandering – grenzen stellen, ‘nee’ leren zeggen en het doorlopen van een proces van herprogrammering van schadelijke gedachtepatronen.

Maar met het huidige geavanceerde onderzoek en het toegenomen bewustzijn over de rol die het lichaam speelt bij herstel, is het duidelijk dat verslaving, ongeacht de vorm, niet alleen een geestelijke stoornis of een ziekte van de geest is.

Het is ook een lichaamsgebonden aandoening, een feit dat we moeten erkennen en ondersteunen als we willen dat de behandelmethoden praktisch zijn en dat de resultaten voor cliënten gunstig blijven.

In ons revalidatiecentrum in Zuid-Afrika begrijpen we dat diepgaand, betekenisvol herstel van de ingrijpende, blijvende effecten van trauma en verslaving veel verder gaat dan de geest, gedachten en mentale cognities.

Gelukkig zijn de meeste behandelaars tegenwoordig afgestapt van het idee dat cliënten hun weg uit drugsmisbruik en trauma’s kunnen ’emotioneel herkaderen’.

Praktijken als meditatie en somatische ervaringen zijn bijvoorbeeld allemaal benaderingen die op het lichaam zijn gebaseerd en die veelbelovende resultaten hebben laten zien bij trauma- en verslavingsherstel – en die we allemaal aanbieden bij White River Manor als onderdeel van ons verslavingsbehandelingsprogramma in Zuid-Afrika.

Ons team begrijpt dat een behandeling alleen effectief en langdurig kan zijn als we het lichaam erbij betrekken.

Dit proces omvat de emoties en ervaringen die zijn opgeslagen in de spieren en cellen, evenals het zenuwstelsel, en natuurlijk de diepgaande fysiologische reacties die het gevoel van veiligheid en gedrag van een individu vormen, wat leidt tot blijvende verandering.

Het lichaam onthoudt wat de geest vergeet

Veel cliënten die naar ons behandelcentrum in Zuid-Afrika komen, of ze nu hulp zoeken voor een psychisch probleem, verslaving of een andere samen voorkomende stoornis, hebben vaak geprobeerd om hun weg uit hun pijn te denken voordat ze bij ons aankwamen.

Ze hebben ‘het werk’ gedaan, therapie gevolgd, talloze zelfhulpboeken gelezen, gezonde grenzen gesteld met hun dierbaren en tegen zichzelf gezegd dat ze sterk moeten zijn, dat ze ‘het ding’ niet moeten doen en dat alles uiteindelijk goed zal komen.

Maar, zoals de bekende trauma-expert Bessel van der Kolk ons eraan herinnert, het lichaam houdt de balans bij van onze ervaringen en emoties.

Belangrijke thema’s uit het werk van Van der Kolk zijn onder andere:

• Trauma begrijpen: Van der Kolk beschrijft trauma niet alleen als een gebeurtenis, maar als een ervaring die een blijvende indruk achterlaat op de geest en het lichaam.
• De verbinding tussen lichaam en hersenen: Hij benadrukt dat trauma vaak het normale functioneren van de hersenen verstoort, met name de gebieden die verantwoordelijk zijn voor emotionele regulatie en geheugen, wat leidt tot verhoogde stressreacties die het fysieke en emotionele welzijn beïnvloeden.
• Historische oorsprong: In zijn boek The Body Keeps the Score bekritiseert Van der Kolk de afhankelijkheid van de psychiatrie van medicatie en benadrukt hij het belang van een meer holistische benadering van de behandeling die ook lichaamstherapieën omvat.
• Herstellen van trauma: De auteur verkent verschillende benaderingen die mensen kunnen ondersteunen bij hun herstel, waaronder mindfulness en andere lichaamsgerichte methoden.

Vergeet niet dat je geest alle jaren van trauma, schaamte en angstige ervaringen die je zo lang in overlevingsstand hielden, vergeten kan zijn.

Je lichaam houdt echter de vinger aan de pols, wat zich uit in gespannen schouders, chronische ontstekingen, spijsverteringsproblemen en ongezonde copingpatronen zoals drugsgebruik en ander dwangmatig gedrag om je te helpen het hoofd boven water te houden.

Zoals een citaat treffend weergeeft:

Onze problemen zitten in onze weefsels.

Wanneer het verleden het heden wordt

Onderzoek uitgevoerd door Psychology Today benadrukt de rol die het lichaam speelt bij trauma en hoe pijnlijke ervaringen letterlijk worden vastgehouden in het lichaam, waardoor symptomen ontstaan die kunnen leiden tot niet-helpende copingmechanismen zoals middelenmisbruik.

Voor mensen die een trauma hebben meegemaakt, kunnen schijnbaar onschuldige stimuli deze cellulaire herinneringen plotseling activeren, waardoor ‘flashbacks’ of ’emotionele overstromingen’ ontstaan. Deze reacties lijken vaak niet in verhouding te staan tot de huidige situatie, juist omdat het eigenlijk geen reacties zijn op het heden – het zijn reacties op impliciete herinneringen aan gevaar in het verleden.

Verder dan onthouding

Bij White River Manor werken we samen met cliënten om de geest, het lichaam en de ziel te helpen integreren in het herstel van verslaving en trauma.

We bereiken dit door verschillende op bewijs gebaseerde benaderingen en ervaringsgerichte methoden, waaronder gespecialiseerde traumagerichte zorg, geïndividualiseerde behandeling en somatische therapieën.

Deze benaderingen stellen je in staat om opnieuw contact te maken met je geest, een diepere relatie met je lichaam te ontwikkelen en je weer af te stemmen op je geest, waardoor pijnlijke ervaringen en opgeslagen spanning op een veilige, beheerste en ondersteunende manier kunnen worden verwerkt.

Waarom ‘mind-only’ behandelmodellen tekortschieten

Soberheid is altijd het uiteindelijke doel in een behandeling.

Het is begrijpelijk dat dit vaak het belangrijkste doel is voor mensen die willen stoppen met drinken, drugs gebruiken of ander dwangmatig gedrag vertonen, zoals gokken of gamen.

Niet langer ‘datgene doen’ dat op het moment goed voelt, maar op de lange termijn schadelijk is, is een cruciale basis voor blijvend herstel. Nuchterheid is echter maar een deel van het grotere geheel.

Wanneer je stopt met gebruiken of deelneemt aan destructief gedrag zonder de op het lichaam gebaseerde triggers aan te pakken of te negeren, kun je het volgende ervaren:

• Ernstige rusteloosheid of agitatie.
• Aanhoudende angst- of paniekaanvallen (bekend als overweldiging of ‘hyperarousal’).
• Verbinding verbreken of emotionele gevoelloosheid (bekend als uitschakeling van het zenuwstelsel of ‘hypoarousal’).
• Chronische spanning, vermoeidheid of slapeloosheid.
• Relatie- en/of werkproblemen door ontwenningsverschijnselen.
• Verhoogd risico op terugval.

Je kunt deze symptomen alleen ervaren omdat je zenuwstelsel nog niet heeft geleerd dat het veilig is.

Je lichaam, het briljante mechanisme dat het is, blijft in een beschermende staat, reageert automatisch, scant op gevaar en zoekt verlichting op vertrouwde, zij het onbehulpzame manieren.

Daarom zijn behandelingsbenaderingen die veilige bronnen, aarding, regulatie en herverbinding omvatten, niet alleen maar ‘leuk om te hebben’.

Ze vormen een cruciaal onderdeel van het herstel van verslaafden en helpen cliënten niet alleen om nuchter te blijven, maar ook om zich veilig en thuis te voelen in hun lichaam.

Herstel dat voelt als thuiskomen

In ons afkickcentrum in Zuid-Afrika weten we dat herstel van verslaving niet alleen gaat om het stoppen met een verslaving – het gaat er ook om dat je je weer veilig voelt in je lichaam, een complete reset waarbij je lichaam en geest in harmonie met elkaar beginnen te communiceren.

Velen van ons, die verstrikt zijn geraakt in de harde werk- en nog hardere speelcultuur van onze tijd, vergeten vaak dat we zelfs een lichaam hebben – in ieder geval in de zin dat we onze lichamelijke signalen over het hoofd zien en de natuurlijke intuïtie van het lichaam negeren.

Ons lichaam heeft zijn eigen taal. Als we stoppen met luisteren, verliezen we geleidelijk het contact met onszelf en raken we na verloop van tijd steeds meer losgekoppeld.

Verslaving gedijt vaak bij deze ontkoppeling. Het creëert ruimte voor eenzaamheid, schaamte en zelftwijfel om zich te nestelen.

Dit is vaak het moment waarop we tegen onszelf zeggen: ‘nog één drankje’, ‘nog één spelletje’ of ‘nog één hit’, waardoor we een vals gevoel van controle krijgen in situaties waarin we eigenlijk maar heel weinig invloed hebben.

Als we echter weer contact maken met ons lichaam, worden we beter afgestemd op de vroege tekenen van stress, burn-out en overweldiging – vaak voordat het escaleert.

Dit bewustzijn geeft ons de middelen om onze emoties effectiever te beheersen en doordacht te reageren in plaats van impulsief.

Bij White River Manor ondersteunen we cliënten in dit proces door middel van:

• Individuele therapie biedt je een veilige en ondersteunende basis om te beginnen met het onderzoeken van emoties, gedragingen en ervaringen uit het verleden die mogelijk hebben geleid tot middelengebruik.
• Mindful bewegen stelt je lichaam in staat om emoties op een non-verbale manier te verwerken. Door deze zachte oefeningen zijn we er getuige van geweest dat veel van onze cliënten na jaren van ontkoppeling weer vertrouwen beginnen te krijgen in hun eigen lichaam.
• Traumagerichte zorg. Bij White River Manor zijn al onze therapeuten getraind om te herkennen hoe trauma zowel de hersenen als het lichaam beïnvloedt, wat leidt tot emotionele problemen zoals drugsgebruik, depressie, angst en trauma. De behandeling verloopt in een langzaam, gestaag tempo, zodat cliënten niet overweldigd raken, zich afsluiten of opnieuw getraumatiseerd raken.
• Een natuurlijke helende omgeving. We zijn gelegen in het hart van het prachtige Zuid-Afrikaanse bushveld, wat cliënten de ideale omgeving biedt om uit te rusten, te reflecteren en te verjongen. Frisse, schone lucht, heerlijk, voedzaam eten en herstellende slaap ondersteunen de genezing op fysiologisch niveau.

Vriendschap sluiten met het lichaam en het in het herstelproces brengen door middel van persoonlijke verslavingsprogramma’s die de ‘hele’ persoon behandelen en niet alleen de symptomen, is wat de componenten vormen van een echt succesvolle behandelervaring.

En dit alles, en nog veel meer, staat je te wachten op White River Manor.

Als je meer wilt weten over onze verslavingsbehandelingsprogramma’s, neem dan vandaag nog contact op met ons professionele en meelevende team voor verdere ondersteuning en informatie.

Onthoud dat je deze strijd niet alleen hoeft aan te gaan.

We zijn er om je bij elke stap te begeleiden.